జమ్మూ కాశ్మీర్ రాజకీయాల్లో నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ అధినేత, మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా చేసిన వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర దుమారం రేపుతున్నాయి. బారాముల్లాలో జరిగిన పార్టీ కార్యకర్తల సమావేశంలో ఆయన మాట్లాడారు. ఈ సందర్భంగా పొరుగు దేశమైన పాకిస్తాన్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా హద్దులు మీరినట్లు మాట్లాడారు. కశ్మీరీల గురించి పాకిస్తాన్ గట్టిగా వాదిస్తోందని, అందువల్లే జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రజలకు రక్షణ లభిస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఒకవేళ ఆ దేశం అలా చేయకపోతే పరిస్థితి మరోలా ఉండేదన్నారు. కశ్మీరీల పట్ల భారత్కు మంచి ఉద్దేశాలు లేవని, భారత్ నుంచి మనకు రక్షణ దక్కదని వివాదాస్పద రీతిలో వ్యాఖ్యానించారు. భారత ప్రభుత్వం నుంచి కశ్మీరీలకు ఎలాంటి న్యాయం జరుగుతుందని ఆశించవద్దంటూ సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఆర్టికల్ 370 రద్దు, దేశ విధానాలు, పొరుగు దేశంపై ఆయన చేసిన వివాదాస్పద ప్రకటనలు రాజకీయ వర్గాల్లో తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
ఆర్టికల్ 370 అంశంపై స్పందిస్తూ.. “మనం ఢిల్లీ నుంచి ఏమి ఆశిస్తాం? వారు మీకు న్యాయం చేస్తారని మీరు ఇంకా ఆశిస్తున్నారా?” అని ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా కార్యకర్తలను ప్రశ్నించారు. ఈ సమస్యను ఎదుర్కొనే ధైర్యం అందరూ కలిగి ఉండాలని, ఒకవేళ ఆ ధైర్యం లేకపోతే భవిష్యత్తులో మన పేర్లు, గుర్తులు కూడా లేకుండా తుడిచిపెట్టుకుపోతామని హెచ్చరించారు. ప్రపంచ దేశాల నుంచి ఒత్తిడి ఉంది కాబట్టే ప్రస్తుత పాలకులు నేటికీ మౌనంగా ఉన్నారని వ్యాఖ్యానించారు.
పొరుగు దేశమైన పాకిస్తాన్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ, పాకిస్తాన్ ప్రతిచోటా కశ్మీర్ అంశాన్ని లేవనెత్తుతూ, కశ్మీరీల గురించి గట్టిగా వాదిస్తోందని.. అందువల్లే జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రజలకు రక్షణ లభిస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఆయన చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు ఇప్పుడు కేంద్ర రాజకీయాల్లో తీవ్ర విమర్శలకు దారితీసే అవకాశం ఉంది.
ఒక మాజీ ముఖ్యమంత్రి దేశ ప్రయోజనాలు, జాతీయ గౌరవం విషయంలో ఎలా మాట్లాడాలి? అలాగే కశ్మీరీల రక్షణ విషయంలో పాకిస్తాన్ పాత్ర గురించి ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా చేసిన వ్యాఖ్యలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యలను రాజకీయంగా, జాతీయ భద్రత కోణంలో విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించడం సమంజసమే. అయితే ఆయన పాకిస్తాన్ను సమర్థించారని, భారత్ను అగౌరవపరిచారని నిర్ధారించాలంటే ఆయన అసలు మాటలు, వాటి సందర్భం, ఆయన ఉద్దేశం — ఈ మూడింటినీ విడిగా పరిశీలించాలి.
పాకిస్తాన్ వాదన వల్లే కశ్మీరీలకు రక్షణ లభిస్తోందా?
ఈ వాదనలో కీలకమైన సమస్య ఉంది. కశ్మీరీల భద్రతకు పాకిస్తాన్ వాదనలే కారణమని చెప్పడం వాస్తవాన్ని అతిగా సరళీకరించినట్లవుతుంది.
భారతదేశ బాధ్యత: జమ్మూ కశ్మీర్ ప్రజల ప్రాణాలు, హక్కులు, స్వేచ్ఛలను రక్షించడం భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ, ప్రభుత్వాల బాధ్యత.
భద్రతా వ్యవస్థ: సైన్యం, భద్రతా దళాలు, పోలీసులు, పరిపాలనతో పాటు స్థానిక ప్రజల సహకారం కూడా భద్రతలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
పాకిస్తాన్ పాత్ర: పాకిస్తాన్ కశ్మీర్ అంశాన్ని అంతర్జాతీయ వేదికలపై లేవనెత్తడం ఒక రాజకీయ, దౌత్యపరమైన వాస్తవం. అయితే దాని వల్లే కశ్మీరీలకు రక్షణ లభిస్తోందని నిరూపించే ఆధారం వేరుగా అవసరం. అంతేకాక, పాకిస్తాన్ కశ్మీరీల హక్కుల గురించి మాట్లాడుతోందనే కారణంతో ఆ దేశం అనుసరించే ప్రతి విధానం కశ్మీరీల ప్రయోజనాలకే ఉపయోగపడుతుందని భావించలేం. అదే సమయంలో, భారత ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నించడం కూడా దేశద్రోహంతో సమానం కాదు.
ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యలు ఎందుకు వివాదాస్పదమయ్యాయి?
2026 అక్టోబర్ 24న బారాముల్లాలో జరిగిన నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ పార్టీ కార్యకర్తల సమావేశంలో ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా చేసిన వ్యాఖ్యలపై వివాదం చెలరేగింది. పాకిస్తాన్ కశ్మీర్ సమస్యను అంతర్జాతీయ వేదికలపై లేవనెత్తుతున్నందువల్లే జమ్మూ కశ్మీర్ ప్రజలకు రక్షణ లభిస్తోందని, భారత ప్రభుత్వ ఉద్దేశాలు మంచివి కావని ఆయన వ్యాఖ్యానించినట్లు వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ వ్యాఖ్యల్లో మూడు సమస్యలు కనిపిస్తున్నాయి.
భారత ప్రభుత్వంపై తీవ్రమైన అనుమానం వ్యక్తం చేయడం: కశ్మీరీలకు న్యాయం చేయాలనే ఉద్దేశం భారత్కు లేదని విస్తృతంగా అర్థమయ్యేలా మాట్లాడటం బాధ్యతాయుతమైన రాజకీయ చర్చకు దూరంగా ఉందని విమర్శించవచ్చు.
పాకిస్తాన్కు రక్షకుడి పాత్రను ఆపాదించడం: పాకిస్తాన్ కశ్మీర్ అంశాన్ని అంతర్జాతీయంగా ప్రస్తావించడం ఒక విషయం; అది కశ్మీరీలను రక్షిస్తోందని చెప్పడం మరో విషయం. ఈ రెండింటికీ మధ్య ఉన్న తేడాను ఆయన వ్యాఖ్యలు స్పష్టంగా చూపడం లేదు.
స్థానిక ప్రజల్లో అవిశ్వాసం పెరిగే ప్రమాదం: భారత వ్యవస్థలపై ప్రజలకు ఇప్పటికే సమస్యలు లేదా ఫిర్యాదులు ఉంటే, మొత్తం దేశాన్నే వారి ప్రయోజనాలకు వ్యతిరేకంగా చిత్రీకరించడం విభేదాలను మరింత పెంచవచ్చు. అందువల్ల ఈ వ్యాఖ్యలను రాజకీయంగా తీవ్రంగా విమర్శించడానికి కారణాలున్నాయి. ముఖ్యంగా, పాకిస్తాన్ పాత్రను ప్రశంసించే ముందు ఆ దేశం అనుసరించిన విధానాలు, సరిహద్దు ఉగ్రవాదం వల్ల కశ్మీర్ ప్రజలు ఎదుర్కొన్న నష్టాలు వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు చేయడం సరైనదేనా?
ప్రజల భద్రతపై ఆందోళన వ్యక్తం చేయడం సరైనదే. కానీ ఆధారాలతో వివరించకుండా ఒక విదేశీ దేశాన్ని రక్షకుడిగా, సొంత దేశాన్ని ప్రజలకు ముప్పుగా చిత్రీకరించడం బాధ్యతాయుతమైన నాయకత్వానికి తగిన పద్ధతి కాదు. మాజీ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వ్యక్తికి రాజకీయ అనుభవంతో పాటు ప్రజలపై ప్రభావం చూపే బాధ్యత కూడా ఉంటుంది. ఆయనకు కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించే హక్కు ఉంది.
జమ్మూ కశ్మీర్కు స్వయంప్రతిపత్తి, ప్రజాస్వామ్య హక్కులు, పౌర స్వేచ్ఛలు, భద్రత వంటి అంశాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తవచ్చు.
కానీ విమర్శకు, ఆధారాలు లేని సాధారణీకరణకు తేడా ఉంది. ఉదాహరణకు, కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఒక నిర్ణయం కశ్మీరీలకు అన్యాయం చేస్తోందని నిర్దిష్టంగా చెప్పి, దానికి ఆధారాలు చూపితే అది ప్రజాస్వామ్య చర్చలో భాగం. అదే సమయంలో, భారతదేశానికి కశ్మీరీల పట్ల మంచి ఉద్దేశాలు లేవని, పాకిస్తానే వారిని కాపాడుతోందని విస్తృతంగా ప్రకటిస్తే, ఆ వాదనకు బలమైన ఆధారాలు చూపాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఆయన పాకిస్తాన్ను సమర్థించి, భారత్ను అగౌరవపరిచినట్లేనా?
ఆయన వ్యాఖ్యలు పాకిస్తాన్కు అనుకూలంగా, భారత ప్రభుత్వంపై అవిశ్వాసం కలిగించే విధంగా ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు. ఈ విషయంలో మీ అభ్యంతరానికి సహేతుకమైన ఆధారం ఉంది. ఇక బీజేపీ నాయకులు కూడా ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యలను తీవ్రంగా ఖండించి, ఆయన బహిరంగ క్షమాపణ చెప్పాలని డిమాండ్ చేశారు. కొందరు నేతలు దేశద్రోహం కేసు నమోదు చేయాలని కూడా కోరారు. ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంది: భారత ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించడం, భారతదేశాన్ని వ్యతిరేకించడం రెండూ ఒకటి కావు.
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(1)(a) భావప్రకటనా స్వేచ్ఛను కల్పిస్తుంది. ఆ స్వేచ్ఛకు చట్టబద్ధమైన పరిమితులు ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వంపై తీవ్ర విమర్శ చేసినంత మాత్రాన ఒక వ్యక్తి దేశద్రోహి అయిపోడు. అందువల్ల ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యలను ఖండించవచ్చు. కానీ పూర్తి సందర్భం, వర్తించే చట్టం, న్యాయపరమైన ప్రమాణాలను పరిశీలించకుండా ఆయనపై దేశద్రోహం ముద్ర వేయడం సరైన పద్ధతి కాదు.
ఫరూఖ్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యల్లో పాకిస్తాన్ పాత్రను అతిగా ప్రశంసించినట్లు, భారత ప్రభుత్వంపై అతిగా సాధారణీకరించిన ఆరోపణ చేసినట్లు కనిపిస్తోంది. అందుకే ఆయన మాటలను విమర్శించడం సమంజసమే. ముఖ్యంగా, కశ్మీరీలకు రక్షణ లభించడానికి పాకిస్తానే కారణమనే వాదనకు ఆయన బలమైన ఆధారాలు చూపాల్సి ఉంది.

Yedo oka pandi ante ayiopotunda…Veedini ha pak ke pampandi…
ee musalodinkaa poleda?
Ee daridrapu mu n da inka bathi ke unnada
అందుకే చెప్పేది మరి – తెలుసోకొండిరా అయ్యా, ముఖ్యంగా మన ఎడమచేతి వాదులు, కాన్ గ్రీజ్ వాళ్లు, ఒక విషయం మీద ఏమీ అవగాహన లేకపోయినా నోటికి వచ్చినట్టు మాట్లాడటమే ఫ్యాషన్ గా వుండే పౌ ఆర్ లు, —పాముకి పాలు పోసి పెంచిన అది విషం చిమ్మటం మానదు. వీ…. లే.. మ్మా ఈ తు, క్కు ల0న్ జ్ గల్లా లో చాలా మంది విశ్వాసం లేని కు/, క్క. లు. దే0గి తిని మళ్ళా పెట్టిన వాళ్ళ మొ కం మీదే ఎరిగే ర కమ్. ప్రపంచాల్మో ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ కంపు కంపు చేట్టరు, ఛీ ఛీ
అందుకే చెప్పేది మరి – తెలుసోకొండిరా అయ్యా, ముఖ్యంగా మన ఎడమచేతి వాదులు, కాన్ గ్రీజ్ వాళ్లు, ఒక విషయం మీద ఏమీ అవగాహన లేకపోయినా నోటికి వచ్చినట్టు మాట్లాడటమే ఫ్యాషన్ గా వుండే పౌ ఆర్ లు, —పా, ము. కి పాలు పోసి పెంచిన అది విషం చిమ్మటం మానదు. వీ…. లే.. మ్మా ఈ తు, క్కు ల0న్ జ్ గల్లా లో చాలా మంది విశ్వాసం లేని కు/, క్క. లు. దే0గి తిని మళ్ళా పెట్టిన వాళ్ళ మొ కం మీదే ఎరిగే ర కమ్. ప్రపంచాల్మో ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ కంపు కంపు చేట్టరు, ఛీ ఛీ
అందుకే చెప్పేది మరి – తెలుసోకొండిరా అయ్యా, ముఖ్యంగా మన ఎడమచేతి వాదులు, కాన్ గ్రీజ్ వాళ్లు,
అందుకే చెప్పేది మరి – తెలుసోకొండిరా అయ్యా, ముఖ్యంగా మన ఎడమచేతి వాదులు, కాన్ గ్రీజ్ వాళ్లు, ఒక విషయం మీద ఏమీ అవగాహన లేకపోయినా నోటికి వచ్చినట్టు మాట్లాడటమే ఫ్యాషన్ గా వుండే పౌ ఆర్ లు, పా, ము. కి పాలు పోసి పెంచిన అది వి// . షం చిమ్మటం మానదు. వీ…. లే.. మ్మా ఈతు, క్కు ల0న్/ జ్ గ ల్లా లో చాలా మంది వి. శ్వా/, సం లేని కు/, క్క. లు. దే0/గి తిని మళ్ళా పెట్టిన వాళ్ళ మొ కం మీదే ఎరిగే ర కమ్. ప్రపంచాల్మో ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ కంపు కంపు చేట్టరు, ఛీ/. ఛీ/.
అందుకే ఇలాంటి వాళ్ళతో మాట్లాడిన తప్పే. ఒకరేమో కూతురిని కిడ్నప్ చేయించి టెర్రరిస్ట్లని వదిలారు. ఇంకొకరేమో ఏకంగా విమానం పంపించారు. వీళ్ళ సహాయం లేకుండా పక్క దేశం ఏమీ చెయ్యలేదు మన దగ్గర. ముందు ఇలాంటి కుక్కలని పంపించాలి అక్కడికి. అక్కడ స్వతంత్రం గా బతుకుతారు.
ఈ వ్యాసం పరోక్షంగా ఆ వ్యక్తికి మద్దతు ఇస్తోంది. భారతదేశ సార్వభౌమాధికారం విషయంలో ఎలాంటి రాజీకి తావు లేనప్పుడు, అలాంటి వ్యక్తికి పరోక్షంగా ఎలా సమర్థిస్తారు? దేశ సార్వభౌమాధికారమే ముఖ్యమా, లేక ఒక వ్యక్తికి మద్దతు ఇవ్వడమే ముఖ్యమా? మీ వైఖరిని స్పష్టంగా వివరించండి.
Kashmir belongs to Kashmiris. We are better off without Kashmir.
చివరికి భారత్ ను వ్యతిరేకించి పాకిస్తాన్ కు మద్దతు ఇస్తున్నావు అంటే
ఇంత కంటే ఇంకెంత దిగజారథవ్ గ్యాస్ ఎంకి
The same guy was sleeping when the faction butchered Kashmiri pandits and law & order enforcement told him the alarming consequences.. better book him under TADA kind of act and shown him the 7 angels waiting for him as per his book..
He was the chief minister when mass exodus of kashimiri pandits was happening. Did mot care. He was toned town by his son for his political ambitions and looks like his son lost the leashes and soon will appear in media for damage control. Not sure when seven ఏంజిల్స్ పిలుస్తారో
he was sleeping when the faction butchered Kashmiri pandits and law & order enforcement told him the alarming consequences.. better book him under TADA kind of act and shown him the 7 angels waiting for him as per his book..